Có tránh được một 'cuộc đua lãi suất'?

Vấn đề cốt lõi là thanh khoản của hệ thống các tổ chức tín dụng cần được giải quyết. Nếu thanh khoản căng thẳng, việc tăng lãi suất huy động sẽ nhanh chóng lan sang lãi suất cho vay, làm gia tăng chi phí vốn của doanh nghiệp, ảnh hưởng đến tăng trưởng kinh tế.

Năm ngoái, công ty của ông Thành tiếp cận vốn vay của một ngân hàng tại TP.HCM với mức lãi suất khoảng 7%. Năm nay, cũng ngân hàng đó, công ty của ông vừa được giải ngân khoản vay với lãi suất đã lên tới 10,7%. Như vậy, trong vòng 1 năm, công ty phải trả thêm 3,7% chi phí vốn.

Cả lãi suất huy động và lãi suất cho vay bình quân đều tiếp tục xu hướng tăng kể từ vùng đáy năm 2024, phản ánh mặt bằng lãi suất nhích lên trên toàn hệ thống, theo Chứng khoán Shinhan Việt Nam.

Với dữ liệu cập nhật đến tháng 5/2026, công ty chứng khoán này cho biết, lãi suất huy động kỳ hạn 6-12 tháng bình quân toàn hệ thống tổ chức tín dụng (TCTD) tăng lên 6,65%, trong khi lãi suất cho vay bình quân đạt 9,05%.

Dữ liệu mới đây từ NHNN Việt Nam cũng cho thấy, trong tháng 6/2026, lãi suất tiền gửi bằng VND bình quân của nhóm NHTM nhà nước và nhóm NHTM cổ phần đối với các khoản tiền gửi mới và cũ đã ở mức 6,1-7,6%/năm đối với tiền gửi có kỳ hạn 6-12 tháng. Trong khi đó, lãi suất cho vay bình quân đối với các khoản cho vay mới và cũ còn dư nợ ở mức 8,1- 10,5%/năm.

Theo các chuyên gia, việc lãi suất tăng trong thời gian gần đây chủ yếu phản ánh áp lực thanh khoản của hệ thống ngân hàng hơn là sự thay đổi trong định hướng điều hành chính sách tiền tệ. Minh chứng đến từ số liệu của Cục Thống kê. Tới cuối tháng 6/2026, tăng trưởng tín dụng đạt 7,41%, trong khi huy động vốn chỉ tăng 5,02%, khiến nhu cầu vốn vượt khả năng huy động và tạo áp lực lên thanh khoản của các tổ chức tín dụng.

Bên cạnh đó, khoảng 80% nguồn vốn huy động là ngắn hạn, trong khi nhu cầu vay của doanh nghiệp chủ yếu là trung và dài hạn, làm gia tăng áp lực cân đối nguồn vốn. Trong bối cảnh nền kinh tế đặt mục tiêu tăng trưởng cao, đồng thời vẫn phải kiểm soát lạm phát và ổn định tỷ giá, dư địa để tiếp tục giảm lãi suất ngày càng thu hẹp.

Như vậy, theo TS Đào Lê Trang Anh, Giảng viên cấp cao ngành Tài chính, Đại học RMIT Việt Nam, các ngân hàng buộc phải nâng lãi suất huy động để thu hút tiền gửi, qua đó đẩy mặt bằng lãi suất cho vay tăng theo.

Tuy nhiên, "cuộc đua lãi suất" của các ngân hàng khiến chi phí vốn của doanh nghiệp tăng lên, đặc biệt khi khu vực doanh nghiệp Việt Nam vẫn phụ thuộc chủ yếu vào tín dụng ngân hàng để tài trợ cho hoạt động sản xuất, kinh doanh. Hiện nay, tín dụng ngân hàng vẫn chiếm khoảng 130-140% GDP, phản ánh mức độ phụ thuộc rất lớn của doanh nghiệp vào vốn vay ngân hàng.

"Toàn bộ hiệu quả kinh doanh bị chi phí tài chính nuốt trọn. Chúng tôi như đang làm giùm cho ngân hàng", ông Thành than phiền.