'Cày cuốc cả tháng, cuối cùng chẳng còn bao nhiêu': Lạm phát 'gặm nhấm' nền kinh tế lớn nhất châu Á

Xung quanh mâm cơm gia đình, các bà nội trợ tay hòm chìa khóa thắt lưng buộc bụng bắt đầu phàn nàn về cú tăng giá đột ngột.

Tại Trung Quốc, trứng gà - thành phần phụ quen thuộc trong vô số món ăn - đang trở thành trung tâm các cuộc bàn luận. Xung quanh mâm cơm gia đình, các bà nội trợ tay hòm chìa khóa thắt lưng buộc bụng bắt đầu phàn nàn về cú tăng giá đột ngột.

Nông dân từng bối rối trước tình trạng cung vượt cầu vào năm ngoái, giờ đây lại thấp ơm lo lắng vì sự khan hiếm. Tại các hàng ăn bình dân, đầu bếp thất vọng vì phải gánh chịu giá trứng leo thang cùng chi phí năng lượng tăng vọt do cuộc chiến tại Iran. Ngay cả truyền thông nhà nước cũng bắt đầu dùng thuật ngữ “trứng tên lửa” để mô tả mức tăng giá chóng mặt này.

Theo một chỉ số theo dõi các tỉnh sản xuất lớn nhất, giá trứng đã tăng hơn 40% so với cùng kỳ năm ngoái. Một thước đo khác theo dõi giá tại thị trường bán buôn ở Quán Đào (phía bắc Trung Quốc) cho thấy giá trứng gần đây đã chạm đỉnh trong vòng 10 năm qua, khiến ngay cả những người trong ngành cũng phải bất ngờ.

Đối với một quốc gia có mức tiêu thụ trứng trên đầu người thuộc hàng cao nhất thế giới, sự tăng giá này đặc biệt gây đau đớn. Nó tạo ra một nghịch lý trong một nền kinh tế vẫn đang vật lộn để thoát khỏi tình trạng trượt giá diện rộng, nơi năng lực sản xuất thặng dư cùng tâm lý e ngại chi tiêu của người tiêu dùng đã kéo giá cả giảm liên tục trong nhiều năm.

Cuộc chiến tại Iran đã đẩy giá năng lượng lên cao và nhen nhóm ngọn lửa lạm phát, nhưng điều này lại đi kèm với sự chững lại của đà tăng trưởng kinh tế - một sự kết hợp vô cùng bất lợi.

Nước Mỹ cách đây không lâu cũng trải qua cuộc khủng hoảng giá trứng của riêng mình do những đứt gãy trong chuỗi cung ứng và đợt bùng phát dịch cúm gia cầm. Trứng thậm chí đã trở thành chủ đề tranh luận trong chiến dịch bầu cử tổng thống năm 2024, khi ông Donald J. Trump sử dụng chi phí thực phẩm tăng cao để chỉ trích các đối thủ của mình.

Tại Trung Quốc, rắc rối lại bắt đầu từ sự nhiệt tình quá mức của các hộ chăn nuôi gia cầm. Theo ông Aspen Li, một chuyên gia phân tích thị trường trứng, hai năm trước, các hộ chăn nuôi bắt đầu mở rộng quy mô sau nhiều năm trúng lớn, bổ sung lượng gà đẻ trứng trong giai đoạn 2024–2025 nhiều hơn bao giờ hết.

Rốt cuộc, thị trường đột ngột rơi vào tình trạng thừa mứa trứng và giá sụt giảm thảm hại. Các hộ chăn nuôi sau đó rơi vào cảnh thiếu tiền để duy trì đàn gà. Thế là họ tiến hành tiêu hủy với tốc độ mà giới chuyên gia đánh giá là quá tay.

Rốt cuộc, lượng gà đẻ không còn đủ để đáp ứng nhu cầu, đẩy giá trứng lên mức mà ông Li nhận định là vượt xa cả kỳ vọng. Cùng lúc đó, lực cầu lại đặc biệt mạnh mẽ.