Nền kinh tế bạc: ‘Mỏ vàng’ 4,8 tỷ USD khi Việt Nam già hóa dân số

Việt Nam đã bước vào giai đoạn già hóa dân số và dự kiến sẽ trở thành quốc gia có dân số già trong chưa đầy một thập kỷ tới. Cùng với sự thay đổi về cơ cấu dân số, một thị trường mới trị giá hàng tỷ USD cũng đang hình thành.

Nền kinh tế bạc (Silver Economy hay kinh tế tóc bạc) bao gồm toàn bộ các hoạt động sản xuất, cung ứng dịch vụ và tiêu dùng phục vụ người cao tuổi. Việt Nam đang đối mặt với một câu hỏi cấp thiết: ai sẽ chăm sóc lực lượng người cao tuổi đang gia tăng nhanh chóng? Phó giáo sư Catherine Earl (Khoa Truyền thông và Thiết kế, Đại học RMIT Việt Nam) cho rằng câu trả lời nằm ở việc phát triển một nền kinh tế chăm sóc toàn diện, vượt khỏi phạm vi bệnh viện và viện dưỡng lão, nhằm tạo thêm việc làm, hỗ trợ các gia đình, đồng thời mở ra cơ hội đổi mới sáng tạo và tăng trưởng kinh tế.

Nền kinh tế bạc của Việt Nam được dự báo sẽ gần như tăng gấp đôi giá trị, từ 2,6 tỷ USD năm 2023 lên 4,8 tỷ USD vào năm 2034. Ảnh: Magnific.

Tại khu vực châu Á-Thái Bình Dương, giá trị của việc chăm không lương ước tính vào khoảng 3,8 nghìn tỉ đô la Mỹ. Trong khi đó, nền kinh tế bạc của Việt Nam, tập trung vào các giải pháp chăm sóc tại nhà, được dự báo sẽ gần như tăng gấp đôi giá trị, từ 2,6 tỷ USD năm 2023 lên 4,8 tỷ USD vào năm 2034.

"Sự phát triển của 'nền kinh tế bạc' là một trong những chuyển dịch quan trọng mà Việt Nam đang trải qua trong những thập niên đầu của thế kỷ 21, cùng với quá trình đô thị hóa nhanh chóng, quy mô gia đình ngày càng thu hẹp và dân số già hóa nhanh".

Phó giáo sư Catherine Earl (Khoa Truyền thông và Thiết kế, Đại học RMIT Việt Nam). Ảnh: RMIT.

Theo Phó giáo sư Earl, mô hình kinh tế chăm sóc không nên chỉ tập trung vào việc cung cấp phúc lợi xã hội mà cần hướng tới xây dựng một nền kinh tế chăm sóc bền vững và toàn diện. Nhiều trụ cột của nền kinh tế chăm sóc cần được tích hợp và hỗ trợ để tôn trọng và chăm sóc người cao tuổi tốt hơn.

Bà cũng chỉ ra Lộ trình phát triển kinh tế chăm sóc mà Indonesia vừa công bố như một ví dụ mà Việt Nam có thể tham khảo. Chiến lược này kết hợp chăm sóc trẻ em, chăm sóc dài hạn, bình đẳng giới và phát triển nguồn nhân lực. Theo Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO), lộ trình này có thể tạo ra khoảng 10,4 triệu việc làm vào năm 2035.

Phó giáo sư Earl nhấn mạnh rằng nhiều khía cạnh quan trọng của công tác chăm sóc vẫn chưa được nhìn nhận đúng mức.

"Những lĩnh vực của nền kinh tế chăm sóc vẫn còn vô hình bao gồm chăm sóc sức khỏe tinh thần và phúc lợi của người cao tuổi, sa sút trí tuệ khởi phát sớm tại nơi làm việc, dịch vụ chăm sóc cuối đời chất lượng cao, học tập suốt đời, tập luyện thể chất, dinh dưỡng, các nhóm bạn bè, chương trình hỗ trợ xã hội và các mô hình chăm sóc liên thế hệ dành cho cả người cao tuổi lẫn trẻ em"