Chu kỳ tiền rẻ đã qua, chuyên gia nói gì về mặt bằng lãi suất mới?

Sau gần một thập kỷ tiền rẻ, mặt bằng lãi suất đang bước vào một chu kỳ mới khi áp lực thanh khoản, tỷ giá và nhu cầu tín dụng cùng gia tăng. Dù các chính sách hỗ trợ vốn đang được triển khai, chuyên gia cho rằng lãi suất khó giảm sâu trong ngắn hạn và có thể duy trì ở mức cao đến năm 2027–2028.

Tại họp báo Chính phủ thường kỳ tháng 7 ngày 3/8, lãnh đạo Ngân hàng Nhà nước cho biết 4 ngân hàng thương mại nhà nước đã chuẩn bị 220.000 tỷ đồng cho vay ưu đãi, tập trung vào doanh nghiệp nhỏ và vừa và các lĩnh vực ưu tiên.

Cùng với đó, tỷ lệ tiền gửi Kho bạc Nhà nước được tính vào nguồn vốn huy động của ngân hàng tăng từ 20% lên 50%, trong khi tỷ lệ vốn ngắn hạn được phép cho vay trung, dài hạn nâng lên 30-40%. Các động thái này được kỳ vọng mở thêm dư địa vốn cho nền kinh tế.

Tại Data Talk “Tiền rẻ khó quay lại: Mặt bằng lãi suất mới sẽ kéo dài bao lâu?” do WiGroup và VietnamBiz tổ chức, vấn đề đặt ra là liệu các biện pháp bơm vốn, thúc đẩy tín dụng có đủ sức kéo giảm chi phí vốn, hay nền kinh tế đã bước vào một “bình thường mới” với mặt bằng lãi suất cao kéo dài?

Chia sẻ về chủ đề trên, ông Trần Ngọc Báu, Nhà sáng lập và Giám đốc điều hành Công ty Dữ liệu Kinh tế Tài chính WiGroup nhấn mạnh chu kỳ tiền rẻ kéo dài gần một thập kỷ (2012–2021) đã chính thức khép lại. Giai đoạn bùng nổ thanh khoản trước đây chủ yếu tựa vào hai trụ cột: dòng vốn ngoại ồ ạt chảy vào và lượng tiền gửi nhàn rỗi của Kho bạc Nhà nước điều chuyển sang các ngân hàng thương mại tăng từ mức 200.000 tỷ đồng lên hơn 700.000 tỷ đồng, bơm trực tiếp hơn 500.000 tỷ đồng vào nền kinh tế chỉ trong 2 - 3 năm.

Trong bối cảnh dư địa chính sách hiện nay, bài toán bổ sung thanh khoản cho hệ thống ngân hàng đứng trước hai ngã rẽ.

Về dòng vốn ngoại, ông Báu cho rằng trong 1-2 năm tới, dù áp lực đã hạ nhiệt so với giai đoạn 2-3 năm trước, khả năng cao dòng vốn này vẫn chưa thể chảy vào Việt Nam, khiến triển vọng thu hút nguồn vốn mới gặp nhiều khó khăn. Nguyên nhân do mặt bằng lãi suất thế giới neo cao, quan điểm thắt chặt tiền tệ từ Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed), cùng đà tăng lợi suất trái phiếu tại Mỹ và Nhật Bản đang dấy lên lo ngại về nguy cơ đảo chiều dòng tiền. Đây là một trong những yếu tố có thể ảnh hưởng tới tỷ giá và từ đó cũng ảnh hưởng tới chính sách điều hành của Ngân hàng Nhà nước.

Về nguồn vốn Kho bạc, ông Báu cho biết hiện Kho bạc Nhà nước đang gửi khoảng 700.000 tỷ đồng tại các ngân hàng thương mại, chạm trần pháp lý 50% tổng lượng tiền nhàn rỗi (ước tính đạt 1,4 - 1,5 triệu tỷ đồng). Bộ Tài chính đang đề xuất nới trần tỷ lệ này lên 80%, tức sẽ có khoảng 400.000 tỷ đồng "tiền mạnh" được bơm thẳng vào hệ thống.

Ông Báu đánh giá là giải pháp căn cơ, vượt trội so với các kỹ thuật điều hành biên như nới tỷ lệ dư nợ cho vay trên tiền gửi hay tỷ lệ vốn ngắn hạn cho vay trung, dài hạn. Tuy nhiên, nút thắt lớn nhất nằm ở yếu tố thời gian. Việc thống nhất cơ chế giữa Kho bạc Nhà nước, Bộ Tài chính và Ngân hàng Nhà nước đòi hỏi quy trình tham vấn phức tạp, dự kiến sớm nhất đến tháng 1/2027 mới có thể đi vào vận hành.

“Khoảng trống chính sách từ nay đến thời điểm đó buộc thị trường phải chấp nhận kịch bản thanh khoản tiếp tục chịu áp lực trước khi đón nhận nguồn lực hỗ trợ thực sự”, ông Báu nhấn mạnh.