Các ngân hàng trung ương đang trữ lượng vàng cao nhất 50 năm, nhằm đa dạng hóa tài sản, phòng ngừa trừng phạt tài chính, giảm phụ thuộc USD.
Vài năm gần đây, các ngân hàng trung ương trên thế giới không ngừng gom thêm vàng. Xu hướng ngày càng tăng tốc, khiến lượng vàng họ đang nắm giữ đã đạt hơn 36.000 tấn, mức cao nhất kể từ năm 1975.
Các ngân hàng trung ương tăng tốc mua vàng kể từ khi xung đột Ukraine nổ ra năm 2022. Theo Hội đồng Vàng Thế giới (WGC), bốn năm qua, các ngân hàng trung ương đã mua trung bình 1.000 tấn vàng mỗi năm, gấp đôi mức bình quân của thập kỷ trước và cũng góp phần đẩy giá vàng tăng mạnh năm ngoái.
Khảo sát mới nhất của WGC cho biết 45% ngân hàng trung ương dự kiến tiếp tục tăng lượng vàng nắm giữ trong 12 tháng tới, là mức cao kỷ lục. Vậy điều gì khiến các ngân hàng trung ương ngày càng muốn tích trữ vàng?
Các ngân hàng trung ương nắm giữ nhiều loại tài sản làm dự trữ hoặc tiết kiệm. Chúng thường dưới dạng ngoại tệ và trái phiếu chính phủ - đặc biệt là trái phiếu Kho bạc Mỹ, tiền gửi, tiền mặt và kim loại quý như vàng.
Sản lượng mua bán vàng (tấn) của các ngân hàng trung ương toàn cầu giai đoạn từ 2024 đến nay. Nguồn: WGC
Những tài sản này có thể được sử dụng để can thiệp vào thị trường tài chính, nhằm hỗ trợ đồng nội tệ hoặc ứng phó với các giai đoạn biến động mạnh. Chúng cũng giúp giảm áp lực trong các cuộc khủng hoảng tiền tệ hoặc khi vay vốn từ nước ngoài trở nên khó khăn hoặc quá đắt đỏ.
Ông Luke Hartigan, chuyên gia kinh tế tại Đại học Sydney, cho biết nhu cầu vàng của các ngân hàng trung ương không tăng đồng đều. Kể từ năm 2009, lực mua mạnh chủ yếu đến từ các nền kinh tế mới nổi và đang phát triển, dẫn đầu là Nga, Trung Quốc, Thổ Nhĩ Kỳ, Ấn Độ và Kazakhstan.
Có nhiều nguyên nhân cho xu hướng này. Theo khảo sát thường niên của WGC, 90% ngân hàng trung ương cho biết vàng có khả năng duy trì giá trị tốt trong thời kỳ khủng hoảng. Kim loại quý này cũng được xem là kênh lưu giữ giá trị dài hạn, đặc biệt trong giai đoạn lạm phát cao. Đồng thời, nó giúp đa dạng hóa danh mục, tức phân bổ tài sản vào nhiều loại hình và nhiều thị trường để giảm rủi ro.
"Nhưng nguyên nhân quan trọng đang ngày càng nổi lên là vàng giúp bảo vệ các quốc gia trước các lệnh trừng phạt tài chính từ nước ngoài", ông Luke, chỉ ra.