Cách Trung Quốc điều phối dòng chảy dầu mỏ toàn cầu

Căng thẳng Trung Đông đã gây ra cú sốc cung lớn nhất trong lịch sử ngành dầu mỏ. Thế nhưng, ngay cả khi xung đột leo thang nhất, giá dầu chưa bao giờ chạm mốc 150 USD/thùng như dự báo của nhiều nhà phân tích. Có được điều này là nhờ sự can thiệp của một số chính phủ, trong đó có Trung Quốc.

Ngay sau khi 14 triệu thùng dầu thô mỗi ngày mắc kẹt bên trong Vùng Vịnh, giới lãnh đạo Abu Dhabi và Riyadh đã lập tức điều hướng 5 triệu thùng/ngày thông qua các đường ống vòng qua eo biển. Giới chức tại Washington và Tokyo cũng xả kỷ lục 2 triệu thùng/ngày từ quỹ dự trữ khẩn cấp; trong khi chính sách phân phối năng lượng do nhà nước quản lý cắt giảm được một phần nhu cầu.

Từ tháng 2 đến tháng 6, Trung Quốc đã cắt giảm tới một nửa lượng dầu thô nhập khẩu, tương đương 5,5 triệu thùng/ngày - con số mà theo các chuyên gia đánh giá là đủ để kéo giá dầu Brent (chuẩn tham chiếu toàn cầu) giảm ít nhất 30 USD/thùng. Mức giảm này chiếm hơn một nửa tổng sụt giảm của thế giới trong các đợt phong tỏa vì COVID-19, thời điểm nhu cầu toàn cầu lao dốc 9 triệu thùng/ngày.

Khác với giai đoạn đại dịch khi kinh tế thế giới rơi vào suy thoái, GDP của Trung Quốc vẫn tăng trưởng ổn định. Quốc gia này cắt giảm mua dầu thô ngoại không phải vì nền kinh tế đang gặp tổn thương.

Khả năng bật/tắt nhu cầu dầu mỏ gần như không tốn chi phí kinh tế này cho phép quốc gia nhập khẩu dầu lớn nhất thế giới điều phối giá cả theo cách mà Tổ chức các Nước Xuất khẩu Dầu mỏ (OPEC) và các đồng minh từ lâu vẫn làm. Trong bối cảnh liên minh này bị suy yếu, quyền lực thị trường của Trung Quốc đang gia tăng mạnh mẽ. Đúng như lãnh đạo một tập đoàn giao dịch dầu mỏ nhận định: "Trung Quốc chính là OPEC mới".

Không giống như khối OPEC+ đòi hỏi sự đồng thuận của 21 quốc gia cho mỗi quyết định, các nhà hoạch định chính sách tại Bắc Kinh có thể hành động đơn phương và điều hướng thị trường năng lượng thông qua ba công cụ chính.

Căng thẳng Trung Đông đã gây ra cú sốc cung lớn nhất trong lịch sử ngành dầu mỏ.(Nguồn: The Economist)

Công cụ đầu tiên là dự trữ dầu mỏ quốc gia. Trong 12 tháng tính đến đầu năm 2026, khi nguồn cung dư thừa đè nặng lên giá dầu thô, Trung Quốc đã nhanh tay gom 200 triệu thùng với giá rẻ, lấp đầy kho dự trữ vốn đã rất dồi dào ở mức 1 tỷ thùng.

Giới giao dịch ước tính các đợt mua gom của Trung Quốc có thể đã cộng thêm từ 10 đến 20 USD vào giá mỗi thùng dầu toàn cầu trước khi xung đột Iran bùng nổ. Trong số 11,6 triệu thùng/ngày mà Trung Quốc nhập khẩu vào tháng 2, có tới 1 triệu thùng/ngày là lượng mua vượt mức mà họ có thể dễ dàng cắt giảm sau đó bằng cách ngừng tích trữ.

Ngay khi các chuyến hàng cuối cùng từ Vùng Vịnh cập cảng vào cuối tháng 4, Trung Quốc bắt đầu xả bớt các kho dự trữ đang đầy ắp này. Theo công ty dữ liệu Vortexa, tính đến tháng 7, lượng tồn kho của nước này đã giảm 70 triệu thùng. Trung Quốc đã rút tổng cộng khoảng 150 triệu thùng trong 3 tháng đó, tương đương 1,5 triệu thùng/ngày.