Nguồn thu từ dầu mỏ tăng vọt khiến giới chức New Mexico phải tìm cách biến khối tài sản này thành động lực phát triển lâu dài, thay vì chỉ chi cho mục tiêu ngắn hạn.
Là bang khai thác dầu khí lớn thứ hai tại Mỹ, chỉ sau Texas, New Mexico năm 2024 thu về 7,6 tỷ USD, mức cao kỷ lục từ nguồn nhiên liệu hóa thạch này. Năm 2025, nguồn thu từ dầu mỏ của bang New Mexico là 5,3 tỷ USD và doanh thu năm nay dự kiến là New Mexico, theo giám đốc đầu tư bang Jon Clark.
Thay vì dùng toàn bộ nguồn thu đó để chi tiêu, New Mexico đã dành phần lớn để tích lũy trong quỹ đầu tư trị giá tới 75 tỷ USD, sau đó một phần lợi nhuận được tài trợ cho ngân sách bang.
"Trong tương lai, quỹ này sẽ ngày càng trở thành nguồn tài chính cho hầu hết các khoản chi của bang", ông Clark nói. "Về lâu dài, tiềm năng tạo ra những thay đổi là gần như vô hạn".
Chỉ riêng trong năm tài khóa hiện tại, quỹ dự kiến góp ít nhất 3 tỷ USD cho ngân sách bang. Thế nhưng, thay vì chỉ tận hưởng "cơn mưa tiền", giới chức New Mexico lại đứng trước bài toán khó về chi tiêu từ nguồn thu quá lớn.
New Mexico vẫn là một trong những bang nghèo nhất Mỹ. Nếu sử dụng nguồn lực hiệu quả, nguồn thu từ dầu mỏ có thể trở thành chìa khóa giúp bang ổn định lâu dài, nhưng đầu tư quá nhiều lại có thể khiến bang mất dư địa để ứng phó trong trường hợp giá dầu lao dốc hoặc mỏ dầu cạn kiệt, theo Wall Street Journal.
Việc tích lũy nguồn thu dầu khí vào các quỹ đầu tư đang giúp chính quyền Thống đốc Michelle Lujan Grisham, thành viên đảng Dân chủ, giảm bớt tác động từ thị trường năng lượng.
Thông qua quỹ đầu tư, chính quyền New Mexico đã tăng chi cho giáo dục phổ thông, đại học, y tế công cộng, hạ tầng và chương trình chăm sóc trẻ em miễn phí trên toàn bang. Cơ quan lập pháp bang cũng thành lập thêm nhiều quỹ dành cho phát triển lực lượng lao động hay sức khỏe tâm thần.
Tuy nhiên, New Mexico vẫn đối mặt nhiều vấn đề kéo dài như tỷ lệ tử vong do dùng thuốc quá liều cao, chất lượng giáo dục thấp và nền kinh tế phụ thuộc lớn vào khai thác tài nguyên. Vì vậy, việc lựa chọn lĩnh vực ưu tiên để chi ngân sách luôn gây tranh cãi.
Một số thành viên trong chính quyền bang muốn dùng nguồn tiền dồi dào từ dầu mỏ để cắt giảm thuế, trong khi những người khác đề xuất đa dạng hóa nền kinh tế hoặc tăng đầu tư vào các lĩnh vực mới.